Mỏ nhỏ, chia lẻ như ruộng đất
Theo ghi nhận của đoàn, bang Rajasthan có khoảng 3.000 mỏ đá lớn nhỏ. Phần lớn mỏ sản xuất đá khối có diện tích dưới 5 ha, vì cách chia đất khai thác ở đây khá giống cách chia ruộng ở Việt Nam. Vì vậy, mỗi mỏ chọn công nghệ theo quy mô của mình thay vì áp một mô hình chung.
Hai cách khai thác theo quy mô mỏ
Mỏ lớn và tập trung. Mỏ được bóc phủ trên diện rộng. Máy cắt dây kim cương, kích thủy lực và máy đào tạo ra các khối đá, sau đó máy xúc lật bốc khối lên xe vận tải.
Mỏ nhỏ hơn. Vẫn dùng máy cắt dây kim cương, kích thủy lực và máy đào, nhưng việc bốc xếp do cẩu ba chân (Derrick) cố định tại mỏ đảm nhiệm. Chi phí đầu tư thiết bị thấp hơn, phù hợp với mỏ có diện tích hạn chế. Bạn cũng có thể xem thêm bài viết “Những mẫu đá hoa cương tự nhiên đẹp và có giá tốt được sử dụng nhiều” để đối chiếu tiêu chuẩn vật liệu phù hợp.
Ba công đoạn chính tại mỏ
- Mở vỉa. Khảo sát và bóc phủ để tìm vị trí phù hợp, thường theo phương án cắt từ trên đỉnh núi xuống. Muốn vậy phải làm đường lên đỉnh để đưa thiết bị vào.
- Cắt khối. Khoan định hướng, luồn dây cắt rồi dùng máy cắt tách những khối lớn, cao và rộng vài chục mét, dày khoảng 3 m. Các khối này được lật xuống, sau đó chia nhỏ bằng máy cắt công suất thấp hơn để vừa kích thước máy cưa, khoảng 3 m × 2,5 m × 2 m.
- Bốc xếp và vận chuyển. Máy xúc lật hoặc cẩu ba chân đưa khối đá thành phẩm lên xe tải, chở về nhà máy xẻ đá.
Điều quan trọng: cắt đúng thớ
Mỗi khối đá cần được cắt đúng thớ và đồng bộ về hoa văn khi ghép tấm (matching). Vì vậy, hướng khoan lỗ luồn dây rất quan trọng. Đoàn nhận thấy việc thuê chuyên gia tư vấn hướng khoan là khoản chi hợp lý nếu muốn khai thác được nhiều giá trị nhất từ mỗi khối đá.
Áp dụng vào Việt Nam như thế nào?
Qua khảo sát, chúng tôi cho rằng phương án dành cho mỏ nhỏ phù hợp để áp dụng trong khoảng ba đến năm năm đầu của một dự án mới, giống cách nhiều mỏ nhỏ ở Ấn Độ đang làm. Khi mỏ đã vận hành ổn định, có thể cân nhắc chuyển dần sang quy mô lớn hơn. Hiện đã có đơn vị nước ngoài khai thác một số loại đá hoa cương tại Việt Nam theo công nghệ này ở quy mô lớn, như một dấu hiệu cho thấy xu hướng cơ giới hóa mỏ đá đang hình thành. Bạn cũng có thể tham khảo thêm chuyên đề “Khổ Tấm và Độ Dày Đá Trước Gia Công” để hiểu rõ hơn về quy chuẩn kỹ thuật.
Điều chúng tôi rút ra
Một quyết định vật liệu tốt cần ghi lại được căn cứ: mẫu nào đã duyệt, dùng ở vị trí nào, bề mặt gì, ai xác nhận và khi nào. Hồ sơ ngắn này giúp đội cắt, lắp đặt và người nghiệm thu cùng hiểu một yêu cầu, đồng thời tránh thay mẫu hoặc đổi quy cách mà không được kiểm soát. Nếu điều kiện công trình thay đổi, nên rà lại bản vẽ và mẫu trước khi tiếp tục gia công.
Việc lưu lại ảnh và ghi chú tại thời điểm duyệt mẫu cũng giúp đối chiếu thuận tiện hơn khi nhận hàng. Bạn cũng có thể tham khảo thêm chuyên đề “Các Bề Mặt Hoàn Thiện Đá Tự Nhiên” để hiểu rõ hơn về quy chuẩn kỹ thuật.
Giá: Liên hệ
